25 jaar na Mauerfall in Berlin

SAMSUNG CSC

25 jaar na de muur
Afgelopen weekend was het precies 25 jaar geleden dat de muur tussen Oost en West Berlijn is gevallen. Dit heb ik natuurlijk zeer bewust mee gemaakt, sinds ik hier woon en ik vele Berlijnse vrienden heb. Wat ik precies mee gemaakt hebt en wat voor verhalen ik van de muur heb meegekregen, vertel ik kort (ik doe mn best :p) in deze blog.

Geschiedenis
Een beknopte geschiedenisles: Na de tweede wereld oorlog werd Duitsland verdeeld door de geallieerden. Daarnaast werd ook de hoofdstad (belangrijkste plek) verdeeld. West-Berlijn kwam in handen van Frankrijk, Engeland en de VS (net zo als West Duitsland), terwijl in Oost-Berlijn (net als in Oost-Duitsland) Rusland regeerde. West-Berlijn lag dus als een soort ‘eilandje’ in een gebied dat door Rustland geregeerd werd. In Rusland heerste een communistisch regime (Stalin) terwijl in het Westen juist democratisch gereageerd werd. Leven onder een communistisch bewind verschilde natuurlijk wezenloos van leven onder een democratisch bewind. In Oost-Berlijn waren de omstandigheden veel zwaarder als in West Berlijn. In Oost kende men geen luxe, iedereen had hetzelfde en alles was eigendom van de staat. Men had geen mening, of mocht deze in ieder geval niet verkondigen. Dit leidde ertoe dat steeds meer mensen Oost Duitsland ontvluchten en naar West Berlijn trokken (om zo in West Duitsland aan te kunnen komen). Op 13 augustus 1963 werd er daarom begonnen met het bouwen van een afbakening tussen Oost en West. Opeens kon niemand uit Oost Berlijn, West meer in. Families werden gescheiden, mensen konden niet meer naar hun werk, er stond plotseling een hoge betonnen muur.

Vluchten uit Oost Duitsland voor de muur
Mijn studiegenoot haar familie woonde bijvoorbeeld in Oost Duitsland. Haar ouders kwamen dit weekend langs en vertelden hun verhaal. Haar grootouders woonden in Oost Duitsland. Haar opa was een belangrijke man bij een bank. Er werden hem steeds meer beperkingen opgelegd en op gegeven moment werd hem gezegd wat hij niet meer kon, maar vooral ook wat hij wel moest zeggen. Hij voelde dat zijn vrijheid hem werd ontnomen. Steeds meer mensen om hem heen werden opgepakt omdat ze het niet eens waren met dit bewind. De sfeer werd steeds grimmiger en de familie besloot te vluchten. In de vroege ochtend vertrok de familie naar Oost Berlijn om daar ‘familie te bezoeken’. Eenmaal in Oost-Berlijn lieten ze al hun bagage achter en wisten ze langs een post bij een metrohalte te sneaken. Daar hebben ze de metro naar West Berlijn gepakt. Niks kon mee, want bagage was verdacht. Ze deden zich voor als een familie die op familiebezoek was geweest. In West Berlijn kwamen ze in een vluchtelingenkamp en na een aantal weken zijn ze toen overgevlogen naar West Duitsland. Achteraf bleek dat slechts enkele weken later de muur gebouwd zou worden..

Leven in een West Berlijn
Mijn vriend zijn ouders woonden beiden in West Berlijn. Zijn opa vloog elke week op en neer naar West Duitsland om daar te werken. En dat terwijl vliegen toen nog helemaal niet zo normaal was. Het vliegtuig moest altijd een vaste route aanhouden, anders werd het neergehaald door Oost. Hierdoor zijn ze eenmaal bijna neergestort omdat ze in een gigantische onweersbui terecht kwamen, maar niet mochten uitwijken. Zijn vader is door de muur gescheiden van zijn zus. Zijn zus woonde in Oost. Die heeft hij 25 jaar niet gezien. Het was overigens wel zo dat mensen uit West op familiebezoek mochten in Oost. Hij wist echter niet waar ze woonde en communicatie was nogal beperkt in Oost. Afgezien van dat je niet zo snel weg kon (West Berlijn verlaten duurde vaak uren, en de wachten waren bijzonder onvriendelijk), was leven in West helemaal niet zo slecht. Alle producten waren hier te verkrijgen, men kende vrijheid.

Zo zag hij er uit; de Berlijnse muur. Een lelijk stuk beton.

Zo zag hij er uit; de Berlijnse muur. Een lelijk stuk beton. (via: flipschulke.com)

Leven in Oost Berlijn
In Oost was dat echter totaal tegenovergesteld. Men had niets en alles behoorde de staat toe. Er bestonden bijvoorbeeld geen merken. Kasten, schalen, tafels alles werd door de DDR (Oost Duitsland) zelf geproduceerd. Er was bijvoorbeeld wel het merk Trabant (de enige auto), maar dat werd ook rechtstreeks door de overheid geregeld. Die auto kopen was overigens niet zo eenvoudig, soms bestelde en betaalde je, en ontving je de auto pas 12 jaar later. Dit resulteerde er bijvoorbeeld ook in dat ouders voor hun pas gekochte kinderen een Tranbant aanschaften, zodat ze die ‘op tijd’ zouden krijgen. Ook was de tweedehands Trabant ongeveer 2 maal zo duur als een nieuwe, eenvoudig weg omdat die meteen kon worden gebruikt. Dit is eigenlijk meer een voorbeeld van hoe bizar het er aan toe ging. Het leven zelf was nog veel verschrikkelijker. Niemand mocht een mening hebben, iedereen moest de staat volgen. Je werd continue afgeluisterd, geschaduwd. Misschien was je buurman wel een spion. Groepsvorming werd ten alle tijden tegen gegaan (met meer als 2 een bar in kon je bijvoorbeeld wel vergeten). Je kon dus eigenlijk nooit je eigen mening vertellen, wie weet luisterde er wel ergens iemand mee. Leven in de stasi gevangenissen (van de Stasi, Oost Berlijnse politie) was echt een hel. Soms kwam je überhaupt niet meer terug. Naja, kortom: In Oost was het niet leuk. En de grap is: vanaf hoge gebouwen keek je zo West Berlijn in. Mensen die feesten, mooie auto’s, Coca cola & McDonalds.

Vluchten
Dit leidde er natuurlijk toe dat vele mensen ook na de bouw van de muur nog probeerden te vluchten. Grensbewakers hadden het bevel om mensen die probeerden te vluchten direct neer te schieten. Maar dat is niet de enige manier waarop veel mensen gestorven zijn. De Spree (rivier in Berlijn) hoorde bijvoorbeeld nog bij Oost-Berlijn, terwijl deze (vanaf Oost gezien) achter de muur lag. Als mensen uit West daardoor in de rivier terecht kwamen, waren ze op Oost grondgebied. Westelijke hulpdiensten konden daardoor daar niet opereren, maar Oostelijke ook niet, omdat ze dan over de muur moesten. Hierdoor zijn veel mensen, vooral kinderen, omgekomen. Ook zijn mensen verdronken die tijdens een regenbui via het riool aan de andere zijde probeerde te komen etc. Dit heeft er voor gezorgd dat er zo’n 200 mensen gestorven zijn.

Val van de muur
Op 9 november 1989 vindt er een ongewone persconferentie plaats. Journalisten kunnen vragen stellen die ze zelf willen stellen, zonder vooraf goedkeuring te krijgen van de DDR. Na gebeurtenissen met betrekking tot reizen naar het Westen vanuit Oost-Duitsland vraagt een journalist hoe het zit met beleid van de DDR. Een hoge leider (Schwabowski) probeert op ingewikkelde wijze het beleid voor de DDR te verdedigen maar zegt dat plotseling: “Maar vandaag is, voor zover ik weet een beslissing genomen… We hebben besloten dat iedere DDR-burger de grens over mag.” Meteen wordt er gevraagd vanaf wanneer dat dan kan. Schabowski bladerde wat onzeker in zijn papieren, keek op, en zei toen: “Dat geldt – voor zover ik weet – … vanaf nu.” Niemand begreep wat er precies werd bedoeld. Echter stroomden diezelfde avond nog de straten vol mensen. Heel Oost Berlijn ging naar de grens. Ze schreeuwen ‘geen geweld’ en ‘Wij zijn het volk’. En op gegeven moment besloten de grenswachten (die het ook allemaal niet meer wisten) om de grenzen te openen. Mensen renden naar West Berlijn. Mensen vielen elkaar in de armen. Er werd gefeest op de straten. Trabantjes reden in grote getallen door de Westelijke straten. De moeder van mijn vriend was erbij en zei dat ze alleen maar kon huilen. Zó een vreugde, zó een vereniging van mensen, dat had ze nog nooit mee gemaakt en was onbeschrijfelijk. Nog diezelfde week werd heel de muur neergehaald.

Op het begin zag dat er zo uit: Ozzies (Oost Berlijners) verzamelde zich op de muur.

Op het begin zag dat er zo uit: Ozzies (Oost Berlijners) verzamelde zich op de muur. (via anpfoto.nl)

Maar al gauw klom iedereen over muur!

Maar al gauw klom iedereen over muur! (via: anpfoto.nl)

Mensen feesten op de straten. Hier zie je Oost Berlijners met buitenlandse kranten, iets wat ze 25 jaar lang verboden was.

Mensen feesten op de straten. Hier zie je Oost Berlijners met buitenlandse kranten, iets wat ze 25 jaar lang verboden was. (via: anpfoto.nl)

Herdenking
De val vond dit weekend precies 25 jaar geleden plaats. Daarom stond heel Berlijn dit weekend in het teken van deze gebeurtenis. Overal waren tentoonstellingen, lezingen, projecties, en de grens werd met behulp van ballonnen nagebouwd. Hier wat foto’s van wat er allemaal gebeurde.

Waar tot 1989 de muur stond, werd dit weekend een grens gevormd door lichtgevende ballonnen.

Waar tot 1989 de muur stond, werd dit weekend een grens gevormd door lichtgevende ballonnen.

De ballonnen vormden een lijn van 15 kilometer lang.

De ballonnen vormden een lijn van 15 kilometer lang.

Ook langs de 'East Side Gallery', het grootste nog bestaande stuk van de muur, staan de ballonnen opgesteld.

Ook langs de ‘East Side Gallery’, het grootste nog bestaande stuk van de muur, staan de ballonnen opgesteld.

East Side Galery

East Side Gallery

East Side Gallery

East Side Gallery

Overal stonden schermen waarop beelden werden getoond van hoe leven met de muur was.

Overal stonden schermen waarop beelden werden getoond van hoe leven met de muur was.

In kleine galerietjes vonden tentoonstellingen plaats over de muur.

In kleine galerietjes vonden tentoonstellingen plaats over de muur.

Mooie beelden van de situatie destijds.

Mooie beelden van de situatie destijds.

Berlijn was best druk gedurende het weekend. Vele mensen uit voormalig Oost Duitsland kwamen herdenken.

Berlijn was best druk gedurende het weekend. Vele mensen uit voormalig Oost Duitsland kwamen herdenken.

Op Potsdamer Platz stonden de ballonnen ook.

Op Potsdamer Platz stonden de ballonnen ook.

Vanaf 7 uur (het moment waarop Schabowski 25 jaar geleden zijn opmerkelijke uitspraak deed), werd de lichtgrens symbolisch verwijderd door de ballonnen in de lucht te laten.

Vanaf 7 uur (het moment waarop Schabowski 25 jaar geleden zijn opmerkelijke uitspraak deed), werd de lichtgrens symbolisch verwijderd door de ballonnen in de lucht te laten.

De ballonnen gingen stuk voor stuk om hoog, om zo de muur weer 'te laten vallen'.

De ballonnen gingen stuk voor stuk om hoog, om zo de muur weer ‘te laten vallen’.

Daar gaan ze.

Daar gaan ze.

Er hangt een uitgelaten sfeer. Iedereen joelt en lacht als de ballonnen de lucht in gaan. Ook klimmen mensen, onder luid applaus, van de ene kant naar de andere kant van een stuk overgebleven muur.

Er hangt een uitgelaten sfeer. Iedereen joelt en lacht als de ballonnen de lucht in gaan. Ook klimmen mensen, onder luid applaus, van de ene kant naar de andere kant van een stuk overgebleven muur.

En zo zag dat er toen uit! (via: http://projectcomeniusvlo.files.wordpress.com/)

En zo zag dat er toen uit! (via: http://projectcomeniusvlo.files.wordpress.com/)

Een bewogen stukje geschiedenis dat echt recent nog heeft plaats gevonden. Erg bijzonder om van zo dichtbij mee te maken! Alle informatie heb ik overigens van mensen die hier wonen en via een tekst bij mijn cursus Duits :p

Social media:

3 Comments

  • Reply November 13, 2014

    Wanda

    Ik kan me het moment dat ie viel nog wel voor de geest halen, de vreugde, de ontlading bij die mensen… vond het toen erg indrukwekkend…

  • Reply November 13, 2014

    Mrs. T.

    Ik kom ook even hier kijken. Mooie site.
    Heb toevallig nog over de val van de muur geblogd en dat ik, toen 19 jaar, het niet echt bewust meegemaakt heb.

    Hoe ben jij eigenlijk in Berlijn terecht gekomen?

  • Reply December 4, 2014

    Caro

    Het is zo onvoorstelbaar dat zoiets ooit heeft plaatsgevonden… Ik kan me niet voorstellen hoe het zou moeten zijn om mijn familie 25 jaar lang niet te kunnen zien…

Leave a Reply